مشاغل سوق مىداد . بسيار شنيده‌ايم كه در زمانهاى گذشته مأموران ، پسرانشان و يا خويشاوندان نزديك « 229 » را جانشين خود مىكردند . « 230 » گاه پيش مىآمد كه خليفه ( يا زياد بن ابيه ) اعمال اين شيوه را به رسميت نمىشناخت و يا اينكه جانشين انتخاب‌شده غير خويشاوند ، مردود شناخته مىشد ، « 231 » كه البتّه اين امور بيشتر استثنائى بود . « 232 » اين توارث به زودى تقريبا از بديهيات شد ، و طولى نكشيد ، « 233 » كه حاكمى تنها بدين سبب منصوب مىشد كه « پسر و يا نوه وزيرى بود » « 234 » و يا به نحوى با « خانواده‌هاى بزرگ » نسبتى داشت . در زمان عباسيان خاندانهاى - ادارى « 235 » مسلمانان به حد شكوفايى خود رسيده بودند . اينان در ولايات ديگر نيز خصوصيات زندگى ادارى را شكل مىدادند . ( ابتدا در قرن سوّم و چهارم هجرى قمرى / نهم و دهم ميلادى سلسله‌هاى كوچك محلى به وجود آمد كه اينجا و آنجا گسترش يافت . هريك از فرمانروايان اين سلسله‌ها ( مانند شخص خليفه ) به گارد محافظ خود و غلامان اطراف خود ( « غلمان » ) كه در امر جانشينى نيز مداخله

--> ( 229 ) . و نيز داماد : ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 34 ( سال 103 ه / 22 - 721 م ) . ( 230 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 161 ( سال 53 ه / 673 م ) ؛ ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 191 ( سال 280 ه / 4 - 893 م در رى ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 159 ( سال 338 ه / 50 - 949 م برادرزاده عضد الدولة آل بويه ) . ( 231 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 155 ( سال 51 ه / 671 م ) ؛ 2 ، ص 1312 ( سال 97 ه / 16 - 715 م ) . - و : Francesco Gabrieli : La rivolta dei Muhallabiti nel Iraq . . . ' ' , in den Rendiconti R . Acc . Linc . VIR . , Bd . XIV ( 1938 ) , S . 199 - 236 . ( 232 ) . همچنين در سال 372 ه / 83 - 982 م به وضوح مشخص شد كه مؤيد الدولة آل بويه ، تعيين جانشين براى خود را رد كرده است : ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 9 . ( 233 ) . در سال 54 ه / 674 م : طبرى ، تاريخ 2 ، ص 166 و بعد ؛ سال 61 ه / 81 - 680 : همان كتاب ، ص 392 : سال 82 ه / 701 م : طبرى تاريخ 2 ، ص 1083 . ( 234 ) . همين‌طور محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 65 ، ( سال 466 ه / 1174 م ) ، 84 . - جوينى : تاريخ ، ج 3 ، ص 221 ( سال 532 ه / 1138 م : رؤساى اسماعيليه ) . - جوينى : ج 2 ، ص 85 ( سال 609 ه / 13 - 1212 م نزد غوريان ) ؛ همان كتاب ( سال 611 ه / 15 - 1214 م در غزنه ) . ( 235 ) . اگر عضوى از چنين خانواده‌هايى ، فرزند ذكورى به‌جاى نمىگذاشت ، كس ديگرى را درست « به همين خاطر » جانشين خود مىخواند : محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 146 و بعد ( سال 583 ه / 1187 م ) .